Түркістан–2026: жас дарындар Қазақстан шахматының тарихын жазуда

Көне Түркістан нағыз Қазақстан шахматының астанасына айналды. 2026 жылғы 20–30 қаңтар аралығында мұнда, Олимпиада резервін даярлау орталығында, 18 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасында Қазақстан Республикасының чемпионаты өтті. Елдің барлық 17 облысы мен республикалық маңызы бар үш қаладан келген мыңға жуық бала мен жасөспірім бағдарламаның үш түрі бойынша — классикалық шахмат, рапид және блиц — жүлделер үшін таласты. Бұл туралы Sportinfo.kz ақпарат агенттігі  Қазақстан шахмат федерациясы сілтеме жасап хабарлайды.

Жарыс аса жоғары деңгейде, тартысты жағдайда өтті. Қатысушылардың арасында әлем және Азия чемпиондары да, үлкен жетістіктерге енді қадам басқан жас шахматшылар да болды. Бірақ барлығын біріктірген ортақ қасиет — жеңіске деген құштарлық пен соңғы жүріске дейін күресе білу. Нәтижесінде Астана қаласының командасы 16 алтын медаль иеленіп, жалпыкомандалық Кубокты сенімді түрде жеңіп алды. Сонымен қатар жүлделер бүкіл елге тарады, ал бірқатар нәтижелер тіпті тәжірибелі бапкерлерді де таңғалдырды.

Классика: жаңа жұлдыздар туған алаң

Чемпионат 20 қаңтарда басталды. Қатысушылар швейцар жүйесі бойынша 9 тур ойнады. Уақыт бақылауы — партияға 90 минут және әр жүріске 30 секунд. 27 қаңтар күні 14 жас санаты бойынша жүлделер сарапқа салынды.

Жас санаттары атауында «UХ» (Х жасқа дейін) деп көрсетілгенімен, бұл санаттарда сол жылы Х+1 жасқа толатын балалар да қатыса алады. Мысалы, 2020 жылғы 1 қаңтарда туған бала 2026 жылы толықтай U6 санатында өнер көрсете алады. Осы орайда, Тараз қаласының тумасы Амина Саймасай 2020 жылғы 29 маусымда дүниеге келген. Бар-жоғы 5,5 жасында ол Қазақстан чемпионы атанып, бұл атақты турнир аяқталмай тұрып — бір тур қалғанда-ақ қамтамасыз етті. Бұл — нағыз сенсация. Браво!

G6 (20 қатысушы)

1.           Амина Саймасай (0, Жамбыл облысы) — 9 ұпай

2.           Асылым Жолдасбек (0, Қызылорда облысы) — 7

3.           Каусар Батырбек (0, Түркістан облысы) — 7

4.           Дания Битенова (0) — 6

5.           Раяна Нұрболат (0) — 5

6.           Асылым Ахметжанқызы (0) — 5

7.           Фатима Амангелді (0) — 5

8.           Айбибі Серікқызы (0) — 5

9.           Нұрай Олжабек (0) — 5

10.         Мариям Кипатова (0) — 5

U6 (33 қатысушы)

1.           Арнұр Сабыржанұлы (0, Қызылорда облысы) — 9 ұпай

2.           Аттила Агатаев (0, Астана) — 8

3.           Шыңғыс Абылашим (0, Алматы) — 7

4.           Арслан Төлеубеков (0) — 6

5.           Қасымжомарт Мирғали (0) — 6

6.           Есенбек Дүйсенбек (0) — 6

7.           Әмір Тілеуғали (0) — 6

G8 (46 қатысушы)

1.           Венера Жақышева (0, Астана) — 7½ ұпай

2.           Сара Нұрмұхамет (0, Алматы) — 7

3.           Раяна Абайқызы (0, Түркістан облысы) — 7

4.           Айлин Даутова (1451) — 6½

5.           Лейла Алдажарова (1447) — 6½

6.           Нармина Асылбекқызы (1535) — 6½

7.           Альнура Шинбаева (0) — 6½

U8 (78 қатысушы)

1.           Абдул-Мәлік Қайрат (1649, Астана) — 8 ұпай

2.           Алинұр Бауыржан (1579, Астана) — 7½

3.           Далер Дербісов (0, Жамбыл облысы) — 7

4.           Макар Чернышов (1437) — 7

5.           Темірлан Бержан (1450) — 7

6.           Санжар Ермек (1470) — 6½

7.           Даниял Нысанбаев (0) — 6½

G10 (65 қатысушы)

1.           Аделина Нұрханқызы (1602, Шымкент) — 8 ұпай

2.           Амалия Едрешeва (1618, Астана) — 7½

3.           Марьям Таубасар (1696, Алматы облысы) — 7

4.           Алиша Бисалиева (1717) — 7

5.           Тоғжан Ғалиева (1493) — 7

6.           Айару Нұрбол (1644) — 6½

7.           Азалия Балаканова (1608) — 6½

U10 (119 қатысушы)

1.           Нұрали Нұршин (2028, Астана) — 8 ұпай

2.           CM Ризат Ұлан (2085, Алматы) — 7½

3.           Альтаир Өмірзақов (1737, Астана) — 7½

4.           Нұрмұхамед Елемес (2031) — 7

5.           Әлихан Сағынтаев (1879) — 7

6.           Арыстан Жанабаев (1886) — 6½

7.           Адинұр Әділбек (1928, Астана) — 6½

G12 (68 қатысушы)

1.           WCM Жансая Шолпанбек (2059, Алматы облысы) — 8 ұпай

2.           Милана Филиппова (1925, Алматы) — 7½

3.           Малика Зиядин (1658, Алматы) — 7

4.           AFM Сабина Садвокасова (1617) — 7

5.           Нұрсая Жұмабек (1613, Шымкент) — 7

6.           Жансая Жанқараева (1648) — 6½

U12 (117 қатысушы)

1.           FM Әлімжан Жауынбай (2090, Астана) — 8 ұпай

2.           Рамазан Төлеген (2037, Алматы облысы) — 7½

3.           Ибрагим Бақыт (1932, Астана) — 7½

4.           Арсен Айтмұханов (1950) — 7

5.           Әлрами Мұқашев (1760) — 6½

6.           Аманбек Өтетiлеу (1647) — 6½

7.           CM Нұрали Болашақов (2085) — 6½

G14 (65 қатысушы)

1.           Әкерке Молдағали (1833, Астана) — 8 ұпай

2.           Ақнұр Мамакова (1870, Астана) — 7½

3.           Бибісара Ержан (1745, Жамбыл облысы) — 7

4.           Әлима Өмірсерік (1758) — 7

5.           Мадина Қадырбаева (1607) — 6

6.           Альбина Қайырбекова (1722) — 6

7.           Медина Жәкенова (1629) — 6

U14 (109 қатысушы)

1.           Мақсат Байсалбеков (1907, Ұлытау облысы) — 7½ ұпай

2.           CM Алишер Абдсаттар (2175, Астана) — 7

3.           CM Алдияр Жарас (2122, Алматы) — 7

4.           CM Сүлеймен Ахмет (2047) — 7

5.           Елсұлтан Қалиахмет (2015) — 6½

6.           Дінмұхаммед Маханбетәлі (1925) — 6½

7.           Нұрас Амангелді (1871) — 6½

G16 (56 қатысушы)

1.           Асия Асылхан (2014, Түркістан облысы) — 8 ұпай

2.           WFM Адриана Сермұхамедова (2123, Алматы) — 7½

3.           Айлин Зарқым (1894, Ұлытау облысы) — 7

4.           Айза Түлекенова (1725) — 6½

5.           Азель Түлекенова (1665) — 6

6.           WFM Диана Тыныштық (1852) — 6

7.           Аяна Наурызбай (1692) — 6

U16 (121 қатысушы)

1.           FM Назар Талғатов (2299, Астана) — 7 ұпай

2.           FM Дінмұхаммед Төлендинов (2175, Алматы) — 7

3.           FM Алдияр Жауынбай (2282, Астана) — 7

4.           Нұрмұхаммед Кабиназар (2200) — 7

5.           Әділ Азатжан (2072) — 7

6.           Әдіжан Есенғали (2095) — 6½

7.           Алдияр Сайлаубай (1925) — 6½

G18 (29 қатысушы)

1.           WFM Мария Холявко (2165, Алматы) — 7½ ұпай

2.           WFM Айару Алтынбек (2151, Түркістан облысы) — 7½

3.           WFM Жания Науанова (1911, Павлодар облысы) — 7

4.           WCM Дениза Құрманалина (1765) — 6

5.           Дарья Беликова (1676) — 6

6.           Мадина Момын (1708) — 5½

7.           Айдана Қойшыбай (1704) — 5½

U18 (65 қатысушы)

1.           FM Алан Петухов (2322, Ақтөбе облысы) — 7 ұпай

2.           FM Артём Богданов (2402, Алматы) — 7

3.           FM Инаят Болат (2229, Астана) — 7

4.           FM Сұлтанбейбарыс Дұманұлы (2192) — 7

5.           Ерасыл Жақан (2108) — 6½

6.           Алкей Амангелдинов (2001) — 6½

Рапид: 15 минут — және ешқандай ымыра жоқ

28–29 қаңтар күндері шахматшылар рапид кезеңіне көшті. Уақыт бақылауы — партияға 15 минут және әр жүріске 10 секунд. Ұлдар мен қыздар арасында бөлек өткізілген 9 турлық швейцар жүйесі қолданылды.

Классикада жоғары нәтиже көрсеткен бірқатар көшбасшылар ересектер арасындағы турнирлерге дайындық мақсатында рапид пен блицтен бас тартты. Алайда олардың орнын бірден жаңа, өршіл ойыншылар басты.

Алдын ала болжанғандай, ересектер құрамасына еніп қойған немесе оған үміткер жас шахматшылардың басым бөлігі классиканы өткізіп, рапид пен блицке толықтай қатысуға шешім қабылдады. Ерекше жағдай ретінде тек 11 жастағы Қазақстанның ересектер арасындағы 2025 жылғы блиц чемпионы WFM Аланна Берікқызы мен классика бойынша екі дүркін жүлдегер, 16 жастағы WIM Зарина Нұрғалиева ғана аталды.

G6 (18 қатысушы)

1.           Каусар Батырбек (0, Түркістан облысы) – 7½ ұпай;

2.           Амина Саймасай (0, Жамбыл облысы) – 7;

3.           Дания Битенова (0, Ұлытау облысы) – 7;

4.           Нурай Олжабек (0) – 6;

5.           Асылым Ахметжанқызы (0) – 5½;

6.           Айбиби Сериккызы (0) – 5;

7.           Дамелия Дербисова (0) – 5.

U6 (34 қатысушы)

1.           Арнур Сабыржанұлы (0, Қызылорда облысы) – 8 ұпай;

2.           Хакназар Жанатов (0, Астана) – 7;

3.           Шыңғыс Абилашим (0, Алматы) – 7;

4.           Есенбек Дүйсенбек (0) – 6;

5.           Ерасыл Қарабеков (0) – 6;

6.           Амир Тлеугали (0) – 6;

7.           Арслан Төлеубеков (0) – 6.

G8 (45 қатысушы)

1.           Венера Жакишева (1438, Астана) – 9 ұпай;

2.           Лейла Алдажарова (0, Астана) – 7½;

3.           Аяулым Қалдыбек (1526, Астана) – 6½;

4.           Сара Нұрмұхамет (0) – 6½;

5.           Асылым Жұбатхан (0) – 6;

6.           Айлин Даутова (0) – 6;

7.           Альнура Шинбаева (1401) – 6.

U8 (80 қатысушы)

1.           Абдул-Малик Қайрат (1656, Астана) – 7½ ұпай;

2.           Айдар Асқарұлы (1666, Астана) – 7½;

3.           Алинур Бауыржан (1533, Астана) – 7½;

4.           Амирхан Оразбек (1434) – 7;

5.           Амирхан Ғалымжан (1465) – 7;

6.           Тәуекел Қасымқан (1458) – 6½;

7.           Осман Ертай (0) – 6½.

G10 (65 қатысушы)

1.           Зере Нарымбет (1578, Павлодар облысы) – 7½ ұпай;

2.           Алиша Бисалиева (1711, Астана) – 7½;

3.           Марьям Таубасар (1578, Алматы облысы) – 7;

4.           Азалия Балаканова (1566) – 7;

5.           Аделина Нұрханқызы (1616) – 7;

6.           Ляян Батырова (1579) – 6½;

7.           Амира Алеманова (1426) – 6.

U10 (113 қатысушы)

1.           Нұрмұхамед Елемес (1848, Алматы) – 8½ ұпай;

2.           Нұрали Нұршин (1950, Астана) – 7;

3.           Адинур Адильбек (1882, Астана) – 7;

4.           CM Ризат Ұлан (1938) – 7;

5.           Нұрислам Сұлтанхан (1907) – 7;

6.           Абильмансур Бақытжан (1680) – 7;

7.           Алихан Сағынтаев (1877) – 6½.

G12 (66 қатысушы)

1.           Сымбат Жетпис (1651, Атырау облысы) – 7 ұпай;

2.           WCM Жансая Шолпанбек (1945, Алматы облысы) – 7;

3.           Милана Филиппова (1814, Алматы) – 7;

4.           Мерей Қалдыбек (1590) – 7;

5.           Нұрсая Жұмабек (1661) – 6½;

6.           WCM Адия Мамеш (1867) – 6½;

7.           Ясмина Аминова (1458) – 6½.

U12 (112 қатысушы)

1.           FM Алимжан Жауынбай (2133, Астана) – 8 ұпай;

2.           Рамазан Төлеген (2115, Алматы облысы) – 7½;

3.           CM Нұрали Болашақов (2006, Алматы) – 7½;

4.           Рауан Бақыт (1959) – 7;

5.           CM Амиржан Анетов (2081) – 6½;

6.           Тайлан Хати (1646) – 6½;

7.           Иман Набиев (1977) – 6½.

G14 (61 қатысушы)

1.           Ақнұр Мамакова (1801, Астана) – 8 ұпай;

2.           Альбина Қайырбекова (1895, Қарағанды облысы) – 7½;

3.           WFM Ханзада Аманжол (1862, Ақтөбе облысы) – 7;

4.           Акерке Молдағали (1720) – 6½;

5.           Далия Диасқызы (1713) – 6½;

6.           Камила Буркутбаева (1505) – 6;

7.           Анжелла Асқар (1740) – 6.

U14 (107 қатысушы)

1.           Ернұр Ержанұлы (2032, Қызылорда облысы) – 9 ұпай;

2.           IM Марк Смирнов (2300, Алматы) – 7;

3.           Дармен Даурен (2066, Астана) – 7;

4.           CM Нұрасыл Примбетов (2010) – 7;

5.           Азат Амреев (2092) – 6½;

6.           CM Алишер Абдсаттар (2065) – 6½;

7.           Азамат Алмазұлы (1993) – 6½.

G16 (57 қатысушы)

1.           WIM Елназ Калиахмет (2209, Алматы облысы) – 8 ұпай;

2.           WFM Адриана Сермұхамедова (2043, Алматы) – 7;

3.           Асия Асылхан (1993, Түркістан облысы) – 7;

4.           Малика Джаппарбекова (2064) – 6½;

5.           Айза Төлекенова (1705) – 6½;

6.           WFM Диана Тыныштық (1872) – 6;

7.           Алуна Аубакирова (1742) – 6.

U16 (116 қатысушы)

1.           IM Сауат Нұрғалиев (2362, Астана) – 8 ұпай;

2.           GM Эдгар Мамедов (2369, Маңғыстау облысы) – 8;

3.           FM Дінмұхаммед Тулендинов (2201, Алматы) – 7;

4.           Владимир Савицкий (2048) – 7;

5.           FM Назар Талгатов (2195) – 7;

6.           FM Алихан Қажатұлы (2151) – 6½;

7.           Алдияр Сайлаубай (2015) – 6½.

G18 (29 қатысушы)

1.           WFM Мария Холявко (2013, Алматы) – 7 ұпай;

2.           Мадина Момын (1787, Қарағанды облысы) – 7;

3.           WFM Айару Алтынбек (2011, Түркістан облысы) – 7;

4.           WFM Нұрсұлу Оразалина (1800) – 6½;

5.           WCM Ясмина Алеманова (1938) – 6½;

6.           WCM Дениза Құрманалина (1814) – 5½;

7.           Адия Шайкенова (1805) – 5½.

U18 (68 қатысушы)

1.           IM Ерғали Сүлеймен (2369, Астана) – 7½ ұпай;

2.           FM Ернұр Амангелді (2271, Астана) – 7;

3.           IM Даниял Сапенов (2407, Қарағанды облысы) – 7;

4.           IM Алдияр Ансат (2415) – 6½;

5.           FM Сұлтанбейбарыс Думанұлы (2123) – 6½;

6.           FM Инаят Болат (2143) – 6½;

7.           FM Артём Богданов (2406) – 6½.

Блиц: найзағайдай жүрістер және абсолютті триумф

30 қаңтарда блиц бойынша шешуші ойындар өтті. Қатысушылар швейцар жүйесі бойынша 9 тур ойнады. Уақыт бақылауы — партияға 3 минут және әр жүріске 2 секунд.

Бұл кезеңде жылдам ойлау, тәуекел мен мінез басты рөл атқарды. Көптеген санаттарда айқын көшбасшылар анықталып, абсолютті чемпиондар белгілі болды.

G6 (18 қатысушы)

1.           Каусар Батырбек (0, Түркістан облысы) – 8 ұпай;

2.           Дания Битенова (0, Ұлытау облысы) – 7;

3.           Амина Саймасай (0, Жамбыл облысы) – 6;

4.           Айбиби Серикқызы (0) – 6;

5.           Асылым Жолдасбек (0) – 6;

6.           Асылым Ахметжанқызы (0) – 5;

7.           Анель Караталова (0) – 5.

U6 (33 қатысушы)

1.           Есенбек Дүйсенбек (0, Шымкент) – 8 ұпай;

2.           Арнур Сабыржанұлы (0, Қызылорда облысы) – 7;

3.           Аттила Агатаев (0, Астана) – 7;

4.           Амир Тлеугали (0) – 7;

5.           Шыңғыс Абилашим (0) – 6;

6.           Арслан Төлеубеков (0) – 6;

7.           Байбек Бакенов (0) – 5½.

G8 (45 қатысушы)

1.           Венера Жакишева (1506, Астана) – 8½ ұпай;

2.           Амина Муканова (1421, Атырау облысы) – 8½;

3.           Нармина Асылбекқызы (0, Атырау облысы) – 6½;

4.           Раяна Абайқызы (0) – 6½;

5.           Алима Акимхан (0) – 6;

6.           Самина Көшенова (1433) – 6;

7.           Айлин Даутова (0) – 6.

U8 (77 қатысушы)

1.           Тәуекел Қасымқан (1468, Алматы облысы) – 7½ ұпай;

2.           Абдул-Малик Қайрат (1629, Астана) – 7½;

3.           Санжар Сәкенов (1520, Қостанай облысы) – 7;

4.           Даниял Нысанбаев (1414) – 7;

5.           Аслан Ендибаев (1534) – 7;

6.           Амирхан Оразбек (0) – 6½;

7.           Макар Чернышов (1466) – 6½.

G10 (63 қатысушы)

1.           Алиша Бисалиева (1609, Астана) – 7½ ұпай;

2.           Айару Нұрбол (1566, Шымкент) – 7½;

3.           Азалия Балаканова (1649, Павлодар облысы) – 7;

4.           Тоғжан Галиева (1618) – 7;

5.           Айзере Мейрханқызы (1505) – 6½;

6.           Аделина Нұрханқызы (1547) – 6½;

7.           ACM Анастасия Воронина (1534) – 6½.

U10 (110 қатысушы)

1.           Нұрислам Сұлтанхан (1854, Түркістан облысы) – 8 ұпай;

2.           Нұрмұхамед Елемес (1816, Алматы) – 8;

3.           Нұрали Нұршин (2110, Астана) – 7½;

4.           Алихан Сағынтаев (1739) – 7½;

5.           CM Ризат Ұлан (1952) – 7;

6.           Адинур Адильбек (1919) – 7;

7.           Мәди Мажитов (1718) – 7.

G12 (64 қатысушы)

1.           Медина Өтеген (1554, Жамбыл облысы) – 8½ ұпай;

2.           Нұрсая Жұмабек (1754, Шымкент) – 7;

3.           Тоғжан Көшенова (1543, Ақтөбе облысы) – 7;

4.           Милана Филиппова (1756) – 7;

5.           Малика Зиядин (1633) – 6½;

6.           WCM Адия Мамеш (1776) – 6½;

7.           Сымбат Жетпис (1579) – 6½.

U12 (109 қатысушы)

1.           Рамазан Төлеген (1997, Алматы облысы) – 8 ұпай;

2.           CM Нұрали Болашақов (2023, Алматы) – 7½;

3.           Алишер Махфузов (1827, Атырау облысы) – 7;

4.           FM Алимжан Жауынбай (2129) – 7;

5.           Аманбек Өтетiлеу (1874) – 7;

6.           Сүлейман Нұрақын (2081) – 7;

7.           Иман Набиев (1991) – 7.

G14 (61 қатысушы)

1.           Ақнұр Мамакова (1859, Астана) – 8 ұпай;

2.           Альбина Қайырбекова (1761, Қарағанды облысы) – 7½;

3.           WCM Жансая Шолпанбек (1897, Алматы облысы) – 7;

4.           Акерке Молдағали (1750) – 6½;

5.           WFM Ханзада Аманжол (1859, Ақтөбе облысы) – 6½;

6.           Адия Шоманова (1578) – 6;

7.           Мадина Қадырбаева (1520) – 6.

U14 (104 қатысушы)

1.           IM Марк Смирнов (2451, Алматы) – 8½ ұпай;

2.           FM Данис Қуандықұлы (2332, Алматы) – 7½;

3.           CM Дармен Даурен (2128, Астана) – 7;

4.           CM Нұрасыл Примбетов (2016) – 7;

5.           Ахан Тлеуов (1912) – 7;

6.           Азат Амреев (2181) – 6½;

7.           Ақарис Жандос (2025) – 6½.

G16 (56 қатысушы)

1.           WIM Елназ Калиахмет (2258, Алматы облысы) – 9 ұпай;

2.           Мунира Рау (1562, Павлодар облысы) – 7;

3.           WFM Адриана Сермұхамедова (1953, Алматы) – 7;

4.           Айлин Заркым (1869) – 6½;

5.           WFM Диана Тыныштық (1856) – 6½;

6.           Жансая Әбибулла (1644) – 6;

7.           Малика Джаппарбекова (1923) – 6.

U16 (119 қатысушы)

1.           IM Сауат Нұрғалиев (2380, Астана) – 8 ұпай;

2.           FM Дінмұхаммед Тулендинов (2287, Алматы) – 7½;

3.           FM Назар Талгатов (2358, Астана) – 7½;

4.           GM Эдгар Мамедов (2446) – 7;

5.           FM Алихан Қажатұлы (2207) – 7;

6.           Адиль Азатжан (2150) – 6½;

7.           FM Ақылжан Мейрханұлы (2020) – 6½.

G18 (29 қатысушы)

1.           WFM Айару Алтынбек (2058, Түркістан облысы) – 8½ ұпай;

2.           WFM Жания Науанова (1866, Павлодар облысы) – 7;

3.           WFM Мария Холявко (1932, Алматы) – 6;

4.           WCM Ясмина Алеманова (1788) – 6;

5.           Адия Шайкенова (1616) – 6;

6.           Мадина Момын (1858) – 5½;

7.           Айдана Қойшибай (1789) – 5½.

U18 (66 қатысушы)

1.           Алан Петухов (2224, Ақтөбе облысы) – 9 ұпай;

2.           IM Даниял Сапенов (2488, Қарағанды облысы) – 7½;

3.           IM Алдияр Ансат (2451, Астана) – 7;

4.           Қаир Берістенов (2294) – 7;

5.           FM Мирас Асылов (2255) – 6½;

6.           FM Инаят Болат (2192) – 6;

7.           FM Сұлтанбейбарыс Думанұлы (2191) – 6.

Қорытынды

Жалпыкомандалық есепте жеңіс Кубогын Астана қаласының делегациясы иеленді — олардың спортшылары үш бағдарлама түрінде 16 алтын медаль жеңіп алды.

Түркістандағы чемпионат бір нәрсені анық көрсетті: Қазақстан шахматы жасарып, жыл сайын күшейіп келеді. Бүгін 8 және 10 жасқа дейінгі санаттарда медаль алып жүрген балалар бірнеше жылдан кейін ересектер арасындағы әлемдік атақтар үшін күресуге әбден қабілетті.

Ал әзірге ел жаңа буынға — ақылды, табанды және өте жылдам ойлайтын ұрпаққа — мақтанышпен көз тігуде.

Түркістан–2026 тек көне кесенелерімен ғана емес, дәл көз алдымызда тарих жазылған шахмат партияларымен де есте қалатыны сөзсіз.

TELEGRAM